اسكندر بيگ تركمان
451
تاريخ عالم آراى عباسى ( فارسى )
بخان احمد رسيد با معدودى از خدمتگزاران سوار شده بكنار دريا رفت و كيا فريدون را مقرر نمود كه حرم محترم او را با صبيهاش بكنار دريا آورد كه بكشتى رفته روانهء شيروان گردند كيا فريدون لايق ندانست كه صبيه شاه جنت مكان [ 306 ] و صبيه زاده آنحضرت بولايت روم روند رعايت حق نعمت و ملاحظهء ناموس هر دو طرف كرده عنان از راه دريا كنار پيچيده شاهزاده را از طريق غير معهود بسمام برده از آنجا به خدمت اشرف آورد خان احمد در كنار دريا بعد از انتظار بسيار از آمدن متعلقان مأيوس شده مجال توقف نيافته باتفاق محمد امين خان پسر جمشيد خان كه او نيز دختر - زادهء شاه جنت مكان بوده از نزاع برادر و فتنه و آشوب مردم بيه پس نزد او آمده بود روانهء شيروان شد . رفتن شاه عباس بگيلان حضرت اعلى شاهى ظل اللهى بنفس همايون ارادهء سير گيلان فرموده از راه ديلمان متوجه لاهيجان شدند فرهاد خان نيز بعد از شكست لشكر گيلان بلاهيجان رفت امراء گيلان چون از رفتن خان احمد و توجه موكب همايون خبر يافتند همگى روى ارادت بآستان سدره نشان آورده در لاهيجان بشرف پاى بوس مشرف شدند و بندگان حضرت اعلى جهة تأليف قلوب گيلانيان با امراء گيلان به نظر التفات و عاطفت نگريسته همگى را مشمول الطاف و احسان گردانيده بخلاع فاخره سرافرازى بخشيدند و كيافريدون را بازاى خدمت آوردن شاهزاده بمزيد عواطف از اقران ممتاز گردانيدند و از اعيان لشكر گيلان جمعى كه قابليت ملازمت همايون داشتند بقلم درآورده مواجب و مرسوم فراخور حال تعيين كرده در سلك عساكر منصوره انتظام دادند و ساير متجنده و ليام كه هميشه امتداد سفر و يساق ايشان از صبح تا شام بوده و حالت بيرون آمدن از محل و مقام خود ندارند بالطوع و الرغبه رعيتى اختيار نمودند و رايات نصرت آيات چند روز در لاهيجان توقف نموده مطالب و مدعيات گيلانيان را بر حسب مرام انجام داده معافيات سادات و علماء و زهاد و متوليان مزارات را به امضاء مقرون ساختند و الكاء لاهيجان و امير الامرائى گيلان بمهديقلى خان شاملو شفقت شده وزارت گيلان بخواجه مسيح گيلانى تفويض يافت و الكاء لشته نشا بمير عباس شفقت شده سپهسالارى لاهيجان بطالشه كولى مرحمت شد و ريش سفيدى كل گيلان بكيا فريدون كه مرد صادق القول راست گفتار خير انديش بود تعلق گرفت الكاء ديلمان را بكيا جلال الدين محمد دادند و رانكوه بولى سلطان صوفى مرحمت شد بر ساير محال حكام و داروغگان قزلباش گماشته معاودت بمقر سلطنت فرمودند عليخان بحكومت گيلان بيه پس سرافراز گشته يكهزار تومان همه ساله بر سبيل پيشكش تقبل نمود الكاء خلخال را كه از توابع آذربايجان و بولايت گسكر پيوسته در ازاء خدمت اميره سياوش به او عنايت فرمودند بعد از فراغ از مهمات گيلان عنان عزيمت بصوب خراسان معطوف داشتند . ذكر توجه رايات فيرزى آيات بجانب خراسان و فتوحات كه در آن سفر خير اثر روى داد و بيان بعضى حالات اوزبكيه در اين سال حضرت اعلى در اول بهار خجسته آثار بعد از فراغ مهم گيلان روى توجه